لرهای عراق
هویت و سرزمین لرهای عراق
صحبت از مهاجرت خانواده هایی از مردم پشتکوه به خاک عراق برای رهایی از ظلم والی لرستان است که این مباحث نباید این ابهام را به وجود بیاورد که قسمت شرقی خاک عراق لر نشین نبوده است کما آنکه در جای جای مناطق لرنشین، نه تنها در خانقین بدره و مندلی .. بلکه در کرمانشاه و خرم آباد و... پذیرای مهاجرین همتبار لر بوده اند یا به عبارتی همه ی مناطق لر نشین چه در ایران و چه در عراق به مهاجرین لر پناه داده اند. جدا از اینها تا زمان پایان ساسانیان، مناطق خانقین و مندلی و بدره و.. همواره ایرانی نشین بوده اند و این عربها بوده اند که این مناطق را تصرف کردند و در واقع این اعراب هستند که در این مناطق مهاجر محسوب می شوند نه لرها .
جنگ های بین دو کشور ایران و عراق چه قبل از انقلاب اسلامی و چه در بعد از انقلاب، عملا ارتباط لرهای دو طرف مرز را باهم قطع کرده بود این قطع ارتباط باعث شد که لرهای ایران و عراق شناختی از هم نداشته و حتی فراتر از آن هویت قومی خود را کمرنگ کنند. در زمانی که - با وجود تکنولوژی جدید اینترنت – لرهای دو طرف مرز همدیگر را پیدا کردند در ابتدا این کشف، بهت و تعجب بسیاری در ایران را بر انگیخته بود که آیا در عراق هم لر داریم!؟
این آگاهی ناقص و ابتدایی، تصورات گوناگونی در بین مردم لر ایران پدید آورده بود بعضی از نویسندگان لر مدعی بودند که «آنها اشتباهی خود را لر می نامند زیرا درک درستی از لر ندارند» که جای بسی تعجب است کسانی قومیت خود را اشتباه بگویند. در واقع اظهار نظر خنده دار آنها ناشی از این است که آنها کرد و لر بودن را دو مبحث کاملا مجزی میدانند.
از دیگر تصورات آنها این است که فکر می کنند لرهای عراق از مهاجران ایران هستند درست مانند لرهایی که به قزوین و یا خراسان شمالی و یا .. مهاجرت کرده اند اما در واقع این چنین نیست لرهای عراق از همان آغاز در سرزمین خود در عراق ساکن بوده اند. در واقع سرزمین آنها بخش غربی استان ایلام است که در خاک عثمانی (عراق امروزی ) جای گرفته است درست مانند بلوچستان ایران که بخش شرقی آن در خاک پاکستان قرار دارد و یا آذربایجان ایران که قسمتهائی از آن به تصرف روسها درآمد و ضمیمه ی خاک شوروی شد و یا در مورد کردها...
در مورد لرها هم غربی ترین بخش سرزمین آنها همواره در طول تاریخ بین ایران و حکومت خلفا و یا ایران و عثمانی دست به دست شد تا این که در آخر در خاک عراق باقی ماند.
به این صورت که آخرین سرزمین جدا شده، مربوط به باغشاه والی است که شرح آن در کتاب تاریخ سیاسی اجتماعی کردهای فیلی آمده است (صفحات113-115) و در کتاب سفرنامه ی گروته هم به موضوع جنگ والی با عثمانی برای تصاحب سر زمین پرداخته است (صفحه ی20) و باز درکتاب تاریخ سیاسی اجتماعی کردهای فیلی (پاورقی صفحه ی319 )چنین می خوانیم «مندلی، زرباطیه، بدره، جسان و علی غربی در اصل جزئی از منطقه ی پشتکوه هستند که بعد از قرارداد صلح بین دولت صفوی و عثمانی در سال 1049 قمری این مناطق به دولت عثمانی تعلق گرفت».
درست است که این مناطق از خاک عراق، در اصل لر نشین بوده اند (و یا مراتع گرمسیری عشایری قوم لر بوده اند) اما امروزه در این مناطق علاوه بر لرها جمعیتی زیادی از عربها زندگی میکنند "در کتاب سفرنامه مکه، سیف الدوله در سفرش از بغداد به طرف همدان، از شهر های بعقوبه، شهروان، قزل رباط، خانقین ، مندلی عبور می کند او ساکنان این شهرها را کرد (لرفیلی ) و عرب معرفی می کند". گویا نسبت جمعیت آنها به این صورت است که هر چه از بقوبه به سمت مرز ایران نزدیک تر می شویم بر جمعیت لر افزوده و از جمعیت عرب کاسته می شود. تا جایی که در خاک ایران، زبان کاملا لری (کردی) می شود.
البته عملکردهای حکومت دیکتاتوری صدام را نباید نادیده گرفت. صدام تنفر زیادی از لرها داشت زیرا عرب نبوده و نژاد ایرانی داشتند. و مهمتر اینکه شیعه هم بودند. اوج این تنفر مربوط به زمان جنگ با ایران و سرکوب شیعیان عراق بود. بنابراین با کشتار قومی لر ِعراق و با تحت فشار قرار دادن آنها، کاری کرد که جمعیت لرها در سرزمینشان در عراق تا حد بسیار زیادی کاهش یابد و در عوض اعراب را به مناطق و سرزمینها و روستاهای خالی از سکنه ی لرها گسیل داشت. پس هولوکاست لرها را در آنجا به عینیت باید دید.
در بعضی از نوشته های قلم بدستان ایلام، صحبت از مهاجرت خانواده هایی از مردم پشتکوه به خاک عراق برای رهایی از ظلم والی لرستان است که این مباحث نباید این ابهام را به وجود بیاورد که قسمت شرقی خاک عراق لر نشین نبوده است کما آنکه در جای جای مناطق لرنشین، نه تنها در خانقین بدره و مندلی .. بلکه در کرمانشاه و خرم آباد و... پذیرای مهاجرین همتبار لر بوده اند یا به عبارتی همه ی مناطق لر نشین چه در ایران و چه در عراق به مهاجرین لر پناه داده اند.
جدا از اینها تا زمان پایان ساسانیان، مناطق خانقین و مندلی و بدره و.. همواره ایرانی نشین بوده اند و این عربها بوده اند که این مناطق را تصرف کردند و در واقع این اعراب هستند که در این مناطق مهاجر محسوب می شوند نه لرها .
منابع
1 – سفرنامه سیف الدوله معروف به سفرنامه مکه نوشته سیف الدوله سلطان محمد . به تصحیح علی اکبر خداپرست نشر نی صفحات 248 -256
2 - سفرنامه گروته به قلم هوگو گروته . ترجمه مجید جلیلوند نشر مرکزصفحه 20-21
3 - تاریخ سیاسی اجتماعی کردهای فیلی ، در عصر والیان پشتکوه ( ایلام ) . مولف مراد مرادی مقدم . انتشارات پرسمان :الماس دانش
4 – تاریخ والیان پشتکوه (ایلام ) . تالیف ابراهیم یعقوبی . ناشر : موسسه مطبوعاتی دارالکتاب (جزایری )
:: در همین